Urlop na żądanie – czy pracodawca może nam odmówić? 

Urlop na żądanie – czy pracodawca może nam odmówić? 

 

Nie planowałeś wolnego, jednak znalazłeś się w wyjątkowej sytuacji, przez którą nie możesz iść do pracy? Słyszałeś, kiedyś o terminie: „urlop na żądanie” jednak nie wiesz, ile dni przysługuje, jak złożyć wniosek i czy pracodawca może odmówić Ci jego udzielenia? Wszystkie odpowiedzi na te pytania znajdziesz w tym artykule. 

Ile dni urlopu na żądanie przysługuje pracownikom? 

Zacznijmy od tego, że urlop na żądanie reguluje art. 167² Kodeksu Pracy, a ten jest zbiorem praw i obowiązków pracowników zatrudnionych na umowę o pracę. Oznacza to, że nie dotyczy on osób pracujących na tzw. umowy śmieciowe (zlecenie, dzieło). 

Nie ma jednak znaczenia, czy pracownik jest zatrudniony na czas określony, czy nieokreślony. Urlop na żądanie przysługuje nawet na okresie próbnym, oczywiście jeżeli nie został wykorzystany u poprzedniego pracodawcy. 

Ustawodawcy przewidzieli 4 dni wolne w roku kalendarzowym na sytuacje awaryjne pracownika. Co więcej, pracownik może go wziąć w dowolnej kombinacji, czyli np. 4 razy w roku po jednym dniu, 2 razy w roku po 2 dni, czy jeden raz 3 dni a drugi raz jeden dzień. 

Jak złożyć wniosek? 

Istotą urlopu na żądanie jest to, że pracownik nie musi wcześniej uzgadniać z pracodawcą jego terminu. Jest on alternatywą pracownika w nagłych i nieoczekiwanych sytuacjach. 

Kodeks Pracy nie określa zatem konkretnego terminu, w którym pracownik musi zgłosić żądanie takowego urlopu. Wskazuje jedynie, że powinien to zrobić najpóźniej w dzień rozpoczęcia urlopu. 

Ze względu na fakt, że „dzień rozpoczęcia urlopu” jest dosyć niejasny, biorąc pod uwagę, czy powinien zgłosić ten fakt przed rozpoczęciem pracy, czy już podczas trwającej nieobecności, wątpliwości te próbował rozwiać Sąd Najwyższy. Wyrokiem z dnia 15 listopada 2006 roku orzekł, że pracownik powinien złożyć żądanie urlopu najpóźniej w dniu nieobecności, jednak jeszcze przed rozpoczęciem pracy, chyba że praktyka zawodowa u danego pracodawcy przewiduje późniejsze zgłoszenie. 

Jak już wspominaliśmy, urlop na żądanie nie wymaga wcześniejszego ustalenia terminu i zazwyczaj jest brany przez pracownika w sytuacji awaryjnej. Oznacza to, że pracownik nie musi składać pisemnego wniosku o jego udzielenie. Wystarczy powiadomić pracodawcę o fakcie jego żądania. Pracownik może to zrobić telefonicznie, mailowo lub nawet poprzez wiadomość SMS. Warto również pamiętać, że przy urlopie na żądanie, pracownik nie ma obowiązku tłumaczenia się z okoliczności, w których potrzebuje wolnego. Oczywiście warto zachować rozsądek i dotychczasową formę komunikacji z pracodawcą, aby nie narazić się na późniejszy konflikt

Czy pracodawca może odmówić urlopu na żądanie? 

Zgodnie ze wspomnianym już art. 167² Kodeksu Pracy pracodawca ma obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu na żądanie do 4 dni kalendarzowych. 

Kodeks Pracy jest jednak zbiorem przepisów, które mają chronić interes nie tylko pracownika, ale i pracodawcy. 

W związku z powyższym istnieje również art. 100 § 2 pkt 4, który przewiduje sytuacje, kiedy to pracodawca ma prawo odmówić pracownikowi urlopu na żądanie. Muszą jednak zaistnieć jasne przesłanki ku temu, że to firma znalazła się w sytuacji awaryjnej i pilnie potrzebne są „ręce” do ratowania sytuacji.